تا حالا شده با ChatGPT چند دقیقه حرف بزنی و ناگهان یک جمله درباره‌ات بگوید که با خودت بگویی:
«عه... این دقیقاً خودمم!»
همین موضوع باعث شد یک سؤال جالب به ذهنم برسد:
اگر ChatGPT از روی گفتگوهای ما بتواند یک تصویر کلی از شخصیتمان بسازد، آیا می‌تواند کهن‌الگوی غالب ما را هم تشخیص دهد؟
برای همین یک آزمایش جالب انجام دادم.
اصلاً کهن‌الگو چیست؟
کهن‌الگو یا Archetype یکی از مفاهیم معروف در روان‌شناسی تحلیلی یونگ است. ایده اصلی این است که بعضی الگوهای شخصیتی و داستانی در فرهنگ‌ها و انسان‌ها تکرار می‌شوند.
احتمالاً نمونه‌هایشان را در فیلم‌ها و داستان‌ها دیده‌ای:
قهرمان، کاوشگر، حکیم، شورشی، خالق، جادوگر، عاشق، دلقک، مراقب، فرمانروا، معصوم و انسان معمولی.
مثلاً یک نفر همیشه دنبال کشف چیزهای جدید است؛ یک نفر دوست دارد دنیا را تغییر دهد؛ یکی دنبال دانش و حقیقت است و دیگری بیشتر نقش حمایت‌کننده را دارد.
البته این تست‌ها را نباید با یک تشخیص روان‌شناختی قطعی اشتباه گرفت. بیشتر می‌توانند یک چارچوب جذاب برای خودشناسی باشند.
حالا ChatGPT را وارد بازی کنیم
اول از ChatGPT خواستم بدون اینکه مستقیماً از من تست شخصیت بگیرد، فقط بر اساس گفتگوهایم یک تحلیل ارائه کند.
پرامپت تقریباً این بود:
«بر اساس گفتگوهای قبلی ما، شخصیت من را تحلیل کن. ویژگی‌های اصلی، نقاط قوت، ضعف‌های احتمالی و الگوهای رفتاری من را بررسی کن. برای هر نتیجه توضیح بده چه چیزی در گفتگوهای من باعث شده به این نتیجه برسی و اگر شواهد کافی نداری، حدس نزن.»
نکته مهم اینجاست که نگفتیم کهن‌الگو چیست و قرار نیست چه نتیجه‌ای بگیریم.
بگذاریم AI اول برداشت خودش را بسازد.
مرحله دوم: تست کهن‌الگو
حالا نوبت تست اصلی است.
می‌توانیم یک تست استاندارد یا یک پرسشنامه مبتنی بر ۱۲ کهن‌الگوی رایج انجام دهیم و ببینیم نتیجه چه می‌شود.
مثلاً اگر نتیجه نشان دهد که Explorer / کاوشگر در تو غالب است، ویژگی‌هایی مثل آزادی‌خواهی، تجربه کردن چیزهای جدید و فرار از محدودیت‌ها بیشتر دیده می‌شود.
اگر Creator / خالق غالب باشد، احتمالاً ساختن، ایده‌پردازی و تبدیل یک ایده به چیزی واقعی برایت اهمیت بیشتری دارد.
اگر Sage / حکیم بالا باشد، دانستن، تحقیق کردن و پیدا کردن حقیقت می‌تواند بخش مهمی از شخصیتت باشد.
قسمت جذاب آزمایش اینجاست
حالا دو نتیجه داریم:
نتیجه شماره ۱:
برداشت ChatGPT از گفتگوهای ما
نتیجه شماره ۲:
نتیجه تست کهن‌الگو
حالا این دو را کنار هم می‌گذاریم.
مثلاً ChatGPT می‌گوید:
«به نظر می‌رسد تو آدمی هستی که از تجربه‌های جدید استقبال می‌کنی و معمولاً دوست داری مسیر خودت را پیدا کنی.»
و تست می‌گوید:
Archetype: Explorer
خب... اینجا قضیه جالب می‌شود.
اما اگر تست بگوید Caregiver در تو غالب است و ChatGPT دائماً درباره استقلال‌طلبی و ماجراجویی تو صحبت کرده، باید از خودمان بپرسیم:
کدام‌یک اشتباه کرده؟
یا شاید هر دو فقط بخشی از شخصیت ما را دیده‌اند.
یک مرحله سخت‌تر برای ChatGPT
اینجا می‌توانیم آزمایش را یک مرحله جدی‌تر کنیم.
نتیجه تست را به ChatGPT نمی‌دهیم.
فقط می‌گوییم:
«۱۲ کهن‌الگوی رایج را در نظر بگیر و بر اساس گفتگوهای قبلی من حدس بزن کدام‌یک احتمالاً در من غالب‌تر است. سه انتخاب اولت را رتبه‌بندی کن و برای هرکدام شواهدی از رفتار و نوع گفتگوهای من ارائه بده.»
بعد نتیجه را با تست واقعی مقایسه می‌کنیم.
اما آیا اگر ChatGPT درست حدس زد یعنی واقعاً ما را می‌شناسد؟
نه لزوماً.
این دقیقاً همان نکته‌ای است که آزمایش را جذاب می‌کند.
ChatGPT می‌تواند از نحوه حرف زدن، موضوعات مورد علاقه، انتخاب کلمات و اطلاعاتی که در اختیارش قرار داده‌ایم، الگو استخراج کند.
اما این با شناخت کامل شخصیت انسان فرق دارد.
از طرف دیگر، تست‌های کهن‌الگو هم قرار نیست شخصیت پیچیده انسان را در یک کلمه خلاصه کنند.
بنابراین اگر هر دو به یک نتیجه رسیدند، می‌توانیم بگوییم:
«جالبه؛ این دو روش برداشت مشابهی از بعضی الگوهای رفتاری من دارند.»
نه اینکه:
«AI شخصیت واقعی من را کشف کرد.»
حالا تو هم امتحانش کن
این آزمایش را می‌توانی همین الان انجام بدهی.
اول این پرامپت را به ChatGPT بده:
«بر اساس گفتگوها و اطلاعاتی که از من داری، بدون اینکه نتیجه تست شخصیت قبلی من را بدانی، سه کهن‌الگوی غالب من را از بین ۱۲ Archetype معروف انتخاب کن. آنها را از محتمل‌ترین تا کم‌محتمل‌ترین رتبه‌بندی کن و برای هرکدام حداقل ۳ نشانه مشخص از نحوه فکر کردن، سؤال پرسیدن یا رفتار من ارائه بده. اگر اطلاعات کافی نداری، صریح بگو و چیزی را جعل نکن.»
بعد تست کهن‌الگو را انجام بده.
و در نهایت این دو نتیجه را کنار هم بگذار.
شاید ChatGPT تو را بهتر از چیزی که فکر می‌کنی نشناسد؛ اما ممکن است چیزهایی را در الگوهای رفتاری‌ات به تو نشان بدهد که خودت کمتر به آنها توجه کرده‌ای.
و به نظرم همین، قسمت واقعاً جالب ماجراست.
