اگر قرار باشد فقط یک حساب رایگان هوش مصنوعی داشته باشی، احتمالاً بین ChatGPT، Gemini و Claude گیر می‌کنی. هر سه قدرتمندند، اما نکته جالب اینجاست که تفاوت اصلی دیگر فقط در «هوش مدل» نیست؛ ابزارهایی که کنار مدل قرار گرفته‌اند هم بخش بزرگی از تجربه را می‌سازند.
در این مقایسه، به‌جای اینکه صرفاً بگوییم کدام‌یک «بهتر» است، می‌بینیم نسخه رایگان هرکدام دقیقاً چه امکاناتی دارد و برای چه نوع کاری مناسب‌تر است.
ChatGPT رایگان؛ یک جعبه‌ابزار نسبتاً کامل
نسخه رایگان ChatGPT در حال حاضر دسترسی به GPT-5.6 Luna، جست‌وجوی وب، تحلیل داده، آپلود فایل و تصویر، استفاده از GPTهای آماده و تولید تصویر را ارائه می‌دهد. قابلیت Think نیز روی موبایل در دسترس است و عرضه آن برای وب در حال انجام است.
نکته مهم این است که چت متنی روزمره برای کاربران Free نامحدود اعلام شده، اما ابزارهایی مثل تولید تصویر، آپلود فایل، صدا و تحلیل داده محدودیت‌های جداگانه دارند. بنابراین «نامحدود بودن چت» به معنی نامحدود بودن تمام قابلیت‌ها نیست.
یکی از محدودیت‌های مهم هم این است که کاربران Free می‌توانند GPTهای موجود را استفاده کنند، اما ساخت و انتشار GPT جدید در حساب شخصی در دسترس نیست.
در عمل، ChatGPT برای کسی جالب است که می‌خواهد با یک سرویس واحد کارهای مختلفی مثل نوشتن، تحقیق، تحلیل فایل، تحلیل داده، جست‌وجوی وب و ساخت تصویر را انجام دهد.
Gemini رایگان؛ وقتی اکوسیستم Google وارد بازی می‌شود
Gemini داستان متفاوتی دارد. نقطه قوت آن فقط خود چت‌بات نیست؛ ارتباطش با اکوسیستم Google و قابلیت‌هایی مثل کار با فایل‌ها و سرویس‌های مرتبط با Google اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
در نسخه بدون اشتراک Google AI، Gemini دارای Standard limits است. گوگل از سال ۲۰۲۶ سیستم محدودیت مبتنی بر میزان محاسبات را اعمال کرده؛ یعنی مقدار استفاده فقط بر اساس تعداد پیام نیست و پیچیدگی درخواست، مدل، قابلیت مورد استفاده و طول گفتگو هم روی مصرف تأثیر می‌گذارند. محدودیت‌ها هر ۵ ساعت تازه‌سازی می‌شوند تا زمانی که سقف هفتگی مربوطه برسد.
این موضوع باعث می‌شود نتوان یک عدد ثابت مثل «روزانه X پیام رایگان» برای تمام قابلیت‌های Gemini اعلام کرد؛ محدودیت می‌تواند با نوع استفاده تغییر کند.
Gemini همچنین برای کار با فایل‌ها کاربردی است و Google توضیح می‌دهد که آپلود و تحلیل فایل‌ها دارای محدودیت‌های rolling است که بعد از مدتی دوباره آزاد می‌شوند.
اگر بیشتر در فضای Google زندگی می‌کنی، این بخش از تجربه Gemini می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
Claude رایگان؛ تمرکز بیشتر روی متن و کار حرفه‌ای
Claude هم نسخه رایگان دارد و Anthropic آن را با ظرفیت استفاده محدود ارائه می‌کند. در صفحه رسمی انتخاب پلن‌ها، Free با قیمت صفر و ظرفیت استفاده محدود مشخص شده است.
Claude در سال ۲۰۲۶ بیشتر از قبل به سمت کارهای حرفه‌ای، کدنویسی و Agentها حرکت کرده است. مدل‌های جدید این شرکت روی انجام کارهای چندمرحله‌ای، استفاده از ابزارها و کار طولانی‌تر روی پروژه‌ها تمرکز دارند.
البته این به معنی دسترسی نامحدود کاربران رایگان به این قابلیت‌ها نیست. خود Anthropic توضیح می‌دهد که محدودیت استفاده در Claude بر اساس یک «conversation budget» عمل می‌کند و مقدار استفاده در بازه‌های مشخص کنترل می‌شود.
یک مقایسه سریع
البته این جدول یک تصویر کلی از وضعیت فعلی است؛ محدودیت‌ها و مدل‌های قابل استفاده این سرویس‌ها مرتب تغییر می‌کنند.
پس کدام را استفاده کنیم؟
اگر دنبال یک ابزار همه‌کاره برای چت، جست‌وجو، تحلیل فایل، تحلیل داده و تولید تصویر هستی، ChatGPT مجموعه متنوعی از این قابلیت‌ها را در نسخه رایگان ارائه می‌کند.
اگر بیشتر با سرویس‌های Google و فایل‌های مختلف کار می‌کنی، Gemini به‌خاطر اتصالش به اکوسیستم Google می‌تواند انتخاب طبیعی‌تری باشد. سیستم محدودیت آن هم بر اساس نوع استفاده و میزان محاسبات طراحی شده، نه یک عدد ثابت برای همه کاربران.
و اگر تمرکز اصلی‌ات روی نوشتن، تحلیل عمیق متن و برنامه‌نویسی است، Claude ارزش امتحان کردن دارد؛ مخصوصاً با توجه به تمرکز اخیر Anthropic روی coding و agentic workflows.
اما شاید بهترین کار این باشد که اصلاً خودت را به یکی محدود نکنی.
مثلاً می‌توانی Gemini را برای کارهای وابسته به اکوسیستم Google، Claude را برای متن و کدنویسی و ChatGPT را برای ترکیبی از تحقیق، تحلیل و تولید محتوا امتحان کنی و ببینی کدام workflow بیشتر با کار تو جور درمی‌آید.
چون در نهایت سؤال واقعی این نیست که «کدام AI باهوش‌تر است؟»
سؤال بهتر این است:
کدام AI با امکانات رایگانی که در اختیار من می‌گذارد، کارهای بیشتری از من را راحت‌تر می‌کند؟
و این جواب برای یک دانشجو، برنامه‌نویس، تولیدکننده محتوا یا طراح می‌تواند کاملاً متفاوت باشد.
